SERAT WEDHATAMA PUPUH KINANTHI

     Ing wulangan iki pupuh kinanthi mengko arep didhudhah banjur digathuk-gathukake karo kahanane bangsa Indonesia ing jaman saiki. Tembung kinanthi iku saka tembung kanthi oleh seselan in. Seselan in iki tegese padha karo ater-ater di. Dadi, kinanthi tegese dikanthi, dituntun, digandheng utawa diarahke.

•  Maca, nanggapi lan nitik guru gatra,guru lagu, lan guru wilangan teks serat wedhatamapupuh kinanthi.

Kinanthi

Marma den taberi kulup

Angulah lantiping ati

Rina wengi den anedya

Pandak-panduking pambudi

Mbengkas kahardaning driya

Supadya dadya utami.

Pupuh kinanthi ing serat wedhatama ngemot tembang cacahe 19 pada (bait).

1.) Guru gatra saben sapadane tembang kinanthi ana 6 gatra utawa larik.

2.) Guru lagune tembang kinanthi yaiku:u,i,a,i,a,i

3.) Guru wilangane tembang kinanthi yaiku:8,8,8,8,8,8

Supaya gampang dieling-eling, guru wilangan lan guru lagune tembang kinanthi, biasane ditulis: 8u,8i,8a,8i,8a,8i.

•  Mbedhah perangane serat wedhatama pupuh kinanthi.
   
        Kaya kang duandharake ing dhuwur, tembang kinanthi iku dibangun saka larikan-larikan kang diarani guru gatra cacahe enem gatra. Gatra-gatra sajrone pupuh kinanthi kabeh ana aturane. Aturan iku gegayutan karo guru gatra,guru wilangan, lan guru lagu.

•  Ngarang cakepan tembang kinanthi.
 
       Ngarang tembang kinanthi iku kudu manut aturan kang gumathok. Aturan kang gumathok iku kaya kang disebutake ing dhuwur, yaiku guru gatra,guru lagu, lan guru wilangan. Supaya bisa nulis cakepan tembang kinanthi, wiwitana kanthi gawe ukara bebas, ukara bebas mau benjur dicocogke guru gatrane,guru wilangane,lan guru lagune. Carane nyocogke bisa kanthi ngowahi tembung-tembunge utawa ngowahi papane tembung. Cara-cara iku bisa kanthi tetimbangan purwakanthi swara, purwakanthi sastra, yogyaswara, baliswara, dasa nama, tembung saroja, lan sapanunggalane.

(Sumber: Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Kelas XII SMA/SMK/MA)